Môn Ngữ văn trong trường THCS rất cần thiết cho việc xây dựng nhân cách HS. Để học tốt môn học này, ngoài việc học tập nghiên cứu ở lớp thì khâu chuẩn bị bài mới ở nhà cũng rất quan trọng & cần thiết.

      Môn Ngữ văn THCS được xây dựng trên nguyên tắc tích hợp, vì thế khi dạy bất cứ bài nào cũng cần chú ý về mối quan hệ chặt chẽ giữa phần văn bản với Tiếng Việt & Tập làm văn. Cần vận dụng kiến thức & kỹ năng Tiếng Việt để sản sinh, giải mã văn bản. Ngược lại, việc sản sinh, giải mã văn bản sẽ giúp củng cố & phát triển các kiến thức & kỹ năng Tiếng Việt.

      Để phát huy tinh thần tự học sáng tạo của HS, từ chỗ làm quen, tập dượt, làm theo đến tự phát hiện, khám phá & sáng tạo dưới sự chỉ đạo, hướng dẫn của GV. GV cần khắc phục phương pháp dạy học làm học sinh thụ động, bắt chước, học thuộc & rập khuôn theo mẫu sẵn có. HS THCS được học Ngữ văn trên quan điểm của lý thuyết giao tiếp, vì thế cần giúp HS biết đàm thoại, trao đổi theo nhóm sao cho thành nhu cầu quen thuộc trong mỗi tiết học. Theo tinh thần đó, HS là người chủ động nêu vấn đề, thảo luận trao đổi với nhau để rút ra kểt luận ở mỗi đơn vị kến thức có trong bài học. Muốn được như vậy, HS cần có sự chuẩn bị chu đáo từ khâu hướng dẫn soạn bài mới trước ở nhà của GV cụ thể là phần văn bản. GV hướng dẫn soạn bài càng chu đáo, tỉ mỉ thì việc soạn bài ở nhà của HS càng có chất lượng, trong quá trình học tập HS sẽ dễ dàng chủ động tiếp thu kiến thức mới, góp phần quyết định chất lượng học tập của tiết học trên lớp.

      Trong thực tế, đa số HS còn lơ là khâu chuẩn bị bài mới ở nhà, thậm chí có nhiều HS không hề quan tâm & không bao giờ soạn bài, không vở bài soạn. Cũng có HS lười biếng, không biết cách soạn, một phần do GV thiếu kiểm tra sâu sát & thường xuyên nên từ đó chất lượng học tập cũng bị hạn chế.

      Để khắc phục hạn chế trên & góp phần nâng cao chất lượng học tập của HS ở phần văn bản nói riêng & môn Ngữ văn nói chung, nhất thiết GV dạy lớp phải hướng dẫn & kiểm tra thường xuyên bước chuẩn bị bài mới ở nhà cho HS. Vì thế, tôi đã áp dụng kinh nghiệm về việc hướng dẫn & kiểm tra khâu soạn bài mới (phần văn bản) ở nhà của HS lớp mình phụ trách để giúp các em dễ dàng tiếp thu bài mới một cách chủ động, cũng là giúp các em tự tin & có hứng thú hơn trong học tập.

               Trong quá trình giảng dạy tôi đã gặp những thuận lợi & khó khăn sau:

           - 100% HS có SGK.

           - Đa số HS có ý thức học tập tốt.

           - Được sự quan tâm của BGH, tổ chuyên môn & Hội PHHS

           - Có sự hợp tác đồng bộ với Đội TNTP trong việc chấm điểm thi đua học tập hàng

             tuần.

           - Một số ít HS mất căn bản từ lớp dưới nên chưa nắm rõ cách soạn bài mới ở nhà.

           - Một số HS có thói quen ít sử dụng SGK, lười học tập, lười soạn bài.

           - Đa số có sách hướng dẫn nên ỷ lại & thụ động, không tự giác soạn bài trước. Từ đó có

             hiện tượng HS có soạn bài đầy đủ nhưng thực chất không hiểu gì khi được hỏi đến.

       - Đa số phụ huynh chưa theo sát khâu tự học ở nhà của con em mình.

       - Còn GV chưa kiểm tra thường xuyên khâu soạn bài của HS nên nảy sinh hiện tượng

         phớt lờ, cho qua công việc này.

Qua thực tế đó, tôi đã vận dụng các biện pháp như sau để giúp các em ý thức học tập tốt phần văn bản:

a)       Đầu năm học, tôi dành thời gian giáo dục ý thức học tập tốt phần văn bản & hướng dẫn cách soạn bài cho HS rất cụ thể theo thứ tự các phần trong SGK: Phần đọc-chú thích văn bản, Đọc-hiểu văn bản, Phần luyện tập (nếu có). Thỉnh thoảng có bài cần sưu tầm, tìm hiểu thêm thì tôi bổ sung vào giáo án để dặn dò HS đầy đủ hơn. Tôi luyện tập trên lớp bước soạn bài đầu tiên của chương trình để HS thống nhất cách soạn bài được đầy đủ. Riêng đối với HS mất căn bản tôi hướng dẫn cặn kẻ hơn & thường xuyên theo dõi, giúp đỡ, động viên để các em cố gắng theo kịp bạn.

b)      Trong kỳ Đại hội PHHS, tôi tranh thủ trao đổi với GV chủ nhiệm lớp mình phụ trách yêu cầu phụ huynh tiếp tay với nhà trường bằng cách tạo điều kiện cho con em mình có góc học tập & xây dựng TKB tự học ở nhà (kế hoạch học tập). Phụ huynh theo dõi thường xuyên  vở ghi chép của con em mình để kịp thời uốn nắn, sửa sai theo lời phê của GV ghi trong vở. Tiếp tục báo cáo tình hình học tập của các em qua Hội nghị PHHS để phụ huynh có biện pháp cụ thể uốn nắn con em mình & có kế hoạch học tập ở nhà tốt hơn.

c)      Từ đầu năm học, tất cả HS phải có đủ vở ghi, vở bài soạn có bao bìa, dán nhãn cẩn thận. Mỗi đầu tiết học phần văn bản, tôi gọi khoảng 02-03 HS để kiểm tra vở bài soạn, cụ thể là: soạn đúng bài, ghi rõ thứ tự bài học, tựa bài, tên tác giả (nếu có), ngày, tháng, năm soạn bài. Phải soạn đủ nội dung các phần có trong SGK. Chữ viết rõ ràng, dễ đọc, trình bày mạch lạc, sạch sẽ. Bao bìa, dán nhãn: ghi đầy đủ họ-tên, lớp, trường, năm học. Không để cuốn góc, rách bìa, không xé các trang trong hay ghi linh tinh trang bìa trong & trang cuối. Có thể ghi TKB ở trang cuối mà thôi.

d)      Tôi phân công ban cán sự lớp theo dõi khâu soạn bài của cá nhân để báo cáo mỗi đầu tiết học, HS học tốt tôi luôn tuyên dương trước tập thể lớp và có điểm cộng khi trả bài cũ. Tôi thường xuyên trao đổi với GVCN lớp mình phụ trách để kịp thời sửa sai HS lơ là việc soạn bài & tuyên dương, khen thưởng (nếu có) HS có thành tích học tốt.

e)      Tôi dành khoảng 02-03 phút cuối tiết cho khâu dặn dò để HS có cơ sở chuẩn bị bài mới ở tiết học tới. Tôi dành thời gian giới thiệu trước một số tác phẩm khó trong văn học cổ, văn học nuớc ngoài, tác phẩm mang tính triết lý sâu sắc,…giải thích thêm một số từ khó, các điển cố, điển tích,… mà SGK chưa chú thích, giới thiệu một số tiểu sử tác giả, hoàn cảnh sáng tác,.. mà SGK chưa đề cập tới.

f)       Mỗi tháng tôi có kế hoạch kiểm tra vở bài soạn của HS, từ kết quả cụ thể tôi làm cơ sở để trao đổi với GVCN trong việc đánh giá mặt hạnh kiểm (ý thức học tập).

            Trong năm học 2006-2007, tôi phụ trách dạy Ngữ văn lớp 9a1, 9a3, tôi đầu tư vào lớp 9a1 & dễ dàng kiểm chứng kinh nghiệm đã vận dụng. Đầu năm học, lớp 9a1 soạn bài rất đầy đủ dù tôi chưa hướng dẫn những yêu cầu của bài soạn vì các em đã quen nề nếp soạn bài từ các lớp duới (6,7,8), nhưng đa số là dựa vào sách hướng dẫn hay sao chép lại nên khi kiểm tra, tôi phát hiện đa số còn trả lời một cách máy móc, thời gian GV cho nhóm thảo luận chưa hết hoặc chưa kịp tính thì HS đã làm xong tất cả và chỉ tập trung vào một vài HS khá, giỏi, các HS còn lại chỉ ngồi chơi. Do HS còn lệ thuộc vào các sách hướng dẫn nên khả năng cảm thụ văn bản hầu như không có. Khi được hướng dẫn cụ thể cách soạn & không lệ thuộc sách hướng dẫn, các em từ bở ngỡ ban đầu đã dần khắc phục thói quen lười suy nghĩ, ỷ lại vào sách hướng dẫn, vào bạn bè, HS đã soạn bài theo gợi ý của GV & SGK.

      Từ việc kết hợp chặt chẽ, đồng bộ giữa GV, ban cán sự lớp trong khâu theo dõi bài soạn của HS, tôi thu được kết qủa cụ thể như sau:

Qua kết quả vận dụng các biện pháp trên, tôi nhận thấy HS lớp thực nghiệm có tiến bộ rõ rệt, các em có ý thức soạn bài đầy đủ, chính xác, đúng hướng dẫn của GVBM. Phần tiếp thu bài mới nhanh & dễ dàng hơn, các em có biểu hiện cảm thụ văn bản cũng rõ nét hơn qua việc tham gia thảo luận nhiệt tình, sôi nổi, nhu cầu được phát biểu ý kiến cá nhân cũng tăng cao, chất lượng học tập phần văn bản được nâng cao dựa trên cơ sở điểm số của các loại bài kiểm tra. Đặc biệt, HS đã thực sự cảm thụ ít nhiều các tác phẩm văn học được học, các bài soạn với nội dung chính xác & kỹ năng phân tích sâu hơn, có HS thật sự yêu thích học văn, đa số biết vận dụng những kiến thức trong văn bản để thực hành tốt phần Tiếng Việt & Tập làm văn. Vì thế, bước dặn dò ở mỗi tiết học đã thật sự trở nên quan trọng & rất cần thiết.

Khi vận dụng các biện pháp đã nêu tôi thật sự gặp nhiều khó khăn, vất vả. Kết quả rất khả quan, học sinh học tốt môn Ngữ văn, HS yếu kém giảm nhiều, HS giỏi, khá tăng so với đầu năm. Từ đó, tôi nhận thấy không thể coi nhẹ bước dặn dò cho khâu chuẩn bị soạn bài mới ở nhà, kể cả khâu kiểm tra bài cũ. Đa số GV thường dạy hết bài rồi thôi, dặn dò thì qua loa, có khi chỉ thông báo tên bài học để HS tự tìm hiểu, cũng có trường hợp không kịp giờ nên GV bỏ qua luôn bước dặn dò bài mới cho tiết học tới nên HS cũng coi nhẹ khâu này. GV cần quan tâm xây dựng thói quen học tập có kế hoạch & khoa học cho HS, thường xuyên kiểm tra, nhắc nhở thì các em mới rèn được ý thức học tốt, chất lượng học tập sẽ nâng cao, GV cũng sẽ nhẹ nhàng hơn khi dạy bài mới.

      Trong bất cứ môn học nào, khâu chuẩn bị cũng đều quan trọng & cần thiết. Có chuẩn bị tốt HS sẽ thuận lợi khi tiếp thu kiến thức mới, GV được nhẹ nhàng khi dạy, có điều kiện nâng cao & đào sâu kiến thức hơn. Đó là điều tất yếu, chính vì thế mà các biện pháp tôi đề ra là thật sự cần thiết & đúng đắn để góp phần nâng cao chất lượng học tập cho HS. Điều này cũng rất đúng đắn & phù hợp với mục đích giáo dục.

            -  Bản thân GVBM phải thật sự kiên trì, nhẫn nại theo dõi, đôn đốc HS thực hiện đầy đủ các yêu

               cầu của GV đề ra. Đây cũng là thực hiện đúng phương châm “Dân chủ, kỷ cương, tình thương,

               trách nhiệm”.

            -  Quá trình theo dõi HS phải có ghi nhận cụ thể để kết hợp với GVCN củng cố kịp thời những lơ là

               của HS, từ đó có đánh giá về thái độ, ý thức học tập trong từng học kỳ nhằm bảo đảm thực hiện

               tốt & thường xuyên kinh nghiệm đã ứng dụng.

-         Cần sự quan tâm của PHHS trong khâu soạn bài ở nhà.

-         Cần BGH hỗ trợ giúp tiến hành các giải pháp đã nêu một cách đồng bộ với GVBM, GVCN, các đoàn thể & PHHS.

-         GV ở những bộ môn khác có thể vận dụng biện pháp này trong khâu hướng dẫn làm bài tập ở nhà, chuẩn bị bài mới để giúp HS học tốt một cách đều đặn.

V. ĐỀ TÀI NĂM SAU :

                  Rèn luyện HS biết cách chấm câu khi viết.   

 Cần Thơ, ngày 10 tháng 4 năm 2008.Người viết:  PHẠM THỊ TRƯỚC.  

                                                        PHIẾU ĐÁNH GIÁ.         

Họ-tên GV  : PHẠM THỊ TRƯỚC.     

Chức vụ      : GV dạy lớp, Tổ trưởng tổ chuyên môn Ngữ văn.        

 Đề tài        : Hướng dẫn & kiểm tra khâu soạn bài ở nhà của HS- phần văn bản.